Ku ya 9 Ukwakira, Komisiyo y’Igihugu Ishinzwe Iterambere n’Ivugurura n’Ubuyobozi bwa Leta Bushinzwe Igenzura ry’Isoko basohoye itangazo rivuga ngo “Itangazo ryo Kugenga Ihiganwa ry’Ibiciro Ridasobanutse no Kubungabunga Ibiciro Byiza ku Isoko”.
Itangazo rivuga ko irushanwa ry’ibiciro ari bumwe mu buryo bw’ingenzi bwo guhatana ku isoko, ariko irushanwa ridafite gahunda rizagira ingaruka mbi ku iterambere ry’inganda, udushya mu bicuruzwa, ireme n’umutekano, nibindi, kandi ntirifasha iterambere ryiza ry’ubukungu bw’igihugu.
Itangazo, hakurikijwe amategeko n'amabwiriza ariho ubu, ritanga ingamba zitandukanye zo gucunga imiyoborere hakurikijwe uburyo bwo guhuza amabwiriza mbere y'igikorwa n'ubuyobozi hagati na nyuma yacyo.
Kora ubushakashatsi kandi usuzume igiciro mpuzandengo cy'inganda. Ku nganda zikomeye zifite ibibazo bikomeye byo guhangana n'ibiciro mu buryo butunguranye, yobora ibigo bireba nk'amashyirahamwe y'inganda gukora ubushakashatsi no gusuzuma igiciro mpuzandengo cy'inganda, utange amabwiriza ku bakora kugira ngo bashyireho ibiciro biboneye.
Amashyirahamwe y’inganda arasabwa kubahiriza neza ingingo z’Itegeko ry’Ibiciro n’Itegeko rirwanya igenzura ry’imigabane, guteza imbere umuco wo kwiyubaha mu nganda, no kuyobora abakora ubucuruzi kugira ngo bafatanye kubungabunga ituze ry’ipiganwa mu nganda.
Shyira mu bikorwa ibyo kwibutsa no kumenyesha. Wibutse kandi uburire abakora ubucuruzi bakekwaho irushanwa ry’ibiciro mu buryo butunguranye, kandi ubasaba kugenzura ku bushake imyitwarire yabo mu biciro no kubahiriza neza intego y’irushanwa ry’ibiciro.
Kongera imbaraga mu kugenzura no kubahiriza amategeko. Abakora ubucuruzi bagikomeje kunanirwa kugena imyitwarire yabo mu bijyanye n'ibiciro nyuma yo kwibutswa no kuburirwa bagomba kwitabwaho by'umwihariko. Iyo bibaye ngombwa, hagomba gukorwa iperereza ku biciro no kugenzura ibiciro no kugenzura ibiciro. Iyo hagaragaye ihohoterwa cyangwa amakosa ku biciro, bagomba gufatirwa ingamba hakurikijwe amategeko. Ha uruhare rwuzuye mu kugenzura inguzanyo no gushyira mu bikorwa ibihano by'inguzanyo hakurikijwe amategeko n'amabwiriza.
Abakora ubucuruzi basabwa kubahiriza by’ukuri Itegeko ry’ipiganwa n’itangwa ry’amasoko n’amabwiriza agenga ishyirwa mu bikorwa ry’Itegeko ry’ipiganwa n’itangwa ry’amasoko, kandi bagashyiraho ku bushake imyitwarire yabo mu gutanga amasoko n’itangwa ry’amasoko.
Itangazo ry'ibanze ni iri rikurikira:
Irushanwa ry'ibiciro ni bumwe mu buryo bw'ingenzi bwo guhatana ku isoko, ariko irushanwa ridafite gahunda rizagira ingaruka mbi ku iterambere ry'inganda, udushya mu bicuruzwa, ubuziranenge n'umutekano, nibindi, ibyo bikaba bitagirira akamaro iterambere ryiza ry'ubukungu bw'igihugu. Kugira ngo habeho imyitwarire ihamye ku ibiciro ku isoko, hakomeze kubaho gahunda nziza y'ibiciro ku isoko, kandi hashyigikirwe iterambere ryiza, itangazo rikurikira riratangwa ku ngingo zifatika.
Ku bicuruzwa na serivisi bigengwa n'amategeko agenga isoko, abakora ubucuruzi, hakurikijwe ingingo z'Itegeko ry'Ibiciro rya Repubulika y'Abaturage y'Ubushinwa, bagomba gukurikiza amahame y'ubutabera, amategeko n'ubudahemuka, gufata ikiguzi cy'umusaruro n'imikorere hamwe n'ibisabwa ku isoko nk'ishingiro, gukoresha ububasha bwabo bwo kugena ibiciro mu buryo bwigenga hakurikijwe amategeko, gukomeza gahunda y'ibiciro ku isoko ku bushake, no gushyira hamwe ibidukikije bihangana ku isoko mu buryo buboneye kandi bufite gahunda.
Icya kabiri, ku nganda z'ingenzi aho ikibazo cy'ihiganwa ry'ibiciro rigaragara cyane, inzego zibishinzwe nk'amashyirahamwe y'inganda, ziyobowe na Komisiyo y'Igihugu Ishinzwe Iterambere n'Ivugurura, Ubuyobozi bwa Leta Bushinzwe Igenzura ry'Isoko n'inzego zibifitiye ububasha mu nganda, zishobora gukora ubushakashatsi n'isuzuma ku giciro mpuzandengo cy'inganda kugira ngo zitange ibisobanuro ku bakora kugira ngo bashyireho ibiciro bikwiye.
Icya gatatu, amashami y’iterambere n’ivugurura ndetse n’amashami ashinzwe kugenzura isoko, afatanyije n’inzego zibifitiye ububasha mu nganda, agomba gushimangira iterambere n’ishyirwa mu bikorwa rya politiki, kwibutsa abakora mu bucuruzi gukora hakurikijwe amategeko n’amabwiriza, no kunoza ireme ry’ibicuruzwa na serivisi. Kwibutsa no kuburira abakora mu bucuruzi bakekwaho irushanwa ry’ibiciro mu buryo butunguranye, no kubasaba kugenzura ku bushake imyitwarire yabo mu biciro no kubahiriza neza umurongo ngenderwaho w’irushanwa ry’ibiciro.
Icya kane, amashami ashinzwe iterambere n’ivugurura n’igenzura ry’isoko agomba kwita cyane ku bakora ibikorwa badashobora kugena imyitwarire yabo mu bijyanye n’ibiciro nyuma yo kwibutswa no kuburirwa. Iyo bibaye ngombwa, bagomba gukora iperereza ku biciro no kugenzura ibiciro no kubigenzura. Iyo hagaragaye ihohoterwa cyangwa amakosa mu biciro, bigomba gufatirwa ingamba hakurikijwe amategeko.
V. Abakora ubucuruzi bagomba kubahiriza by’ukuri ingingo z’ “Itegeko ryo Gutanga Isoko n’Amabwiriza agenga Isoko ry’Igihugu cy’Ubushinwa” n’ “Amabwiriza agenga Ishyirwa mu Bikorwa ry’Itegeko ryo Gutanga Isoko n’Amabwiriza agenga Isoko ry’Igihugu cy’Ubushinwa”, bagashyiraho ku bushake imyitwarire yabo mu gutanga amasoko n’amabwiriza agenga isoko, kandi ntibagomba gutanga amasoko ku giciro kiri munsi y’igiciro kugira ngo barebe ko ibicuruzwa na serivisi ari byiza.
Vi. Amashyirahamwe y’inganda agomba kubahiriza by’ukuri ingingo z’Itegeko ry’Ibiciro rya Repubulika y’Abaturage b’u Bushinwa n’Itegeko rirwanya Ubwihariko bw’Imari rya Repubulika y’Abaturage b’u Bushinwa, guteza imbere umuco wo kwiyubaha mu nganda, no kuyobora abakora ubucuruzi kugira ngo bafatanye kubungabunga ituze ry’ipiganwa mu nganda.
Vii. Komisiyo y'Igihugu Ishinzwe Iterambere n'Ivugurura n'Ubuyobozi bwa Leta Ishinzwe Igenzura ry'Isoko bazakorana bya hafi n'inzego zibishinzwe kugira ngo bakurikirane uko ibiciro bihagaze ku isoko no kubungabunga gahunda y'ibiciro mu nzego z'ingenzi. Bahe uruhare rwuzuye mu kugenzura inguzanyo no gushyira mu bikorwa ibihano by'inguzanyo hakurikijwe amategeko n'amabwiriza.
Komisiyo y'Igihugu Ishinzwe Iterambere n'Ivugurura, Ubuyobozi bwa Leta Bushinzwe Igenzura ry'Isoko
Ku ya 9 Ukwakira 2025
Igihe cyo kohereza: Ukwakira-09-2025




